Sayın Bahattin Yücel’in turizm bilgisine, tecrübesine diyecek lafımız elbette yok. Kendisi, 5 Ocak 2009 tarihinde yazdığı köşe yazısında şöyle demiş:

“Örneğin seyahat acentelerinin; 11 Eylül sonrasında gelişen internet teknolojisinin hayatlarını kolaylaştırmak yerine, ekonomik açıdan zorlayacağını sezmekte geç kalmaları, yukarıdaki saptamayı doğrulayan çok sayıda örnekten sadece bir tanesidir.”

Yazıda bahsedildiği üzere 11 Eylül’ün internete olan etkisini anlayabilmiş değilim. Ancak önemli olan soru “İnternet acentaları öldürüyor mu?”. Bunun için aklıma gelen tez şu; online pazara hakim büyük acentalar (ya da sadece Tatilsepeti.com), offline turizm pazarında da çok büyük pazar payına sahip ve bu nedenle küçük ölçekli acentalar müşterilerine ulaşmakta zorluk yaşıyorlar. Konu ile ilgili istatistiklere göz gezdirince, pazarın online kısmının ülkemizde sadece %9; ABD bile %30 olduğu görülüyor. Aynı haberde AB’de de benzer oranlar olduğu belirtiliyor. Peki bu kadar pazar payına sahip online acentalar, offline acentalara zarar vermiş olabilir mi?

Olayın bir diğer boyutu da; yurtdışı pazarına ulaşamayan acentalar, internet ile birlikte ulaşma şansı yakalıyorlar. Peki ne kadar kullanıyorlar? Veyahut, long tail ekonomisinden ne kadar faydalanıyor bu acentalar?

Peki interneti görmezden gelip, klasik modelinde deniz-kum-güneş pazarlamaya devam eden; adapte olmayan acentaların karşısında bu soruyu sormak, internete ayıp değil midir?

Kıyı turizmi haricindeki her turizm türü için Anadolu çok elverişli. Peki Anadolu’da özel trenler (ve otobüs servisler) ile düzenlenecek turlar görebilecek miyiz?  Mavi turlar gibi, “kahverengi turlar” ile bir nevi kültür turizmi projesi oluşturulabilir. Avrupalı öğrenciler için trende konaklayıp, trenle Türkiye’yi gezebilecekleri seyahat + konaklama + yemek paketleri oluşturulabilir.

TCDD’nin vizyonu nedir? İleride “AtlasRails”, “CorendonRails” tarzı firmalar ve trenlerini raylarda görebilecek miyiz? Yoksa TCDD bu konuda tekel olarak mı kalacak? Nitekim hızlı tren için inşa edilen raylarla birlikte artık özel firmalar için de bir potansiyel oluşmakta olduğunu düşünüyorum.

Tren yolculuğu sadece ucuz bir karayolu alternatifi olarak mı kalacak? Yoksa başlı başına bir tren tatili kültürü oluşturulabilir mi? Bence bu alt yapının oluşturulması için İstanbul’a inşa edilen metrobüs yolları gibi, her inşa edilen otoyolun ortasına (sağına ya da soluna da olur) bir tren yolu inşa edilmeliydi. Mesela Karadeniz sahil yolunda bir de tren yolu olsa ve böylece trende konaklamalı Karadeniz turları yapılma şansı olsa? “Ne dersiniz hoş olmaz mıydı?”

“Uluslararası Dernekler Birliği” (UIA – Union of International Associations) tanımına ve seçim standartına göre; uluslararası kongreler;

• En az %40′ı ülke dışından gelen 300 veya daha fazla sayıda katılımcıya ev sahipliği yapan,
• En az 5 değişik ülkeden katılım sağlanan,
• En az 3 gün sürekli toplantı geçmişine sahiptir.

“Uluslararası Toplantı ve Kongreler Birliği” (ICCA – International congress and Convention Association) tanımına göre ise;

• Düzenli olmalı, yani her sene veya iki yılda bir gibi belirli zaman aralıkları ile yapılmalı,
• En az 4 değişik ülkeden katılım sağlanmalı,
• En az 50 kişilik katılım ile gerçekleşmelidir.

Kaynak: Kongre ve Toplantı Yönetimi (Doç. Dr. İge Pırnar TAVMERGEN)

Toplantı: Birden fazla insanın ortak amaçlarla bir araya gelmeleridir. (AYMANKUY, 2003, s.2)

Meeting: İngilizcede toplanma, toplantı anlamına gelen bir kavramdır. Günümüzde bu kavram çok farklı anlamlarda kullanılmaktadır. Örneğin, siyasi partilerin ve liderlerinin düzenledikleri açık hava toplantılarına Meeting (Türkçede miting) denilmektedir. Bazı grup ya da sendikaların bir olayı kınamak veya kutlamak gibi amaçlarla düzenledikleri toplantılar da miting olarak adlandırılmaktadır. Yine otelcilik literatüründe departman yöneticileri tarafından düzenli ya da düzensiz olarak personeli bilgilendirme ya da kontrol veya başka amaçlarla yapılan toplantılar da Meeting olarak ifade edilmektedir. (AYMANKUY, 2003, s.2)

Kongre: Daha çok Avrupa’da kullanılan bir terim olup uluslararası organizasyonları ifade etmektedir. Doğal yapısı konferansa benzemektedir. Amerika’da ise kanunsal bir yapıyı işaret etmektedir. (TAVMERGEN, 2004, s.36)

Konferans: Kongreye çok benzemekle birlikte, kongreye göre daha fazla tartışma ve katılmayı ifade etmektedir. Kongre kavramı güncel hayatta sık sık ve düzenli olarak yapılan toplantılar için kullanılmaktadır. Konferans deyimi ise, daha çok teknik ve bilimsel alanlarda yapılan ve düzenli bir periyot göstermeyen toplantılar için kullanılmakla birlikte, ticari alanlardaki toplantılar için de kullanılmaktadır. Anlam bilimi (semantik) bakımından  iki kavram arasındaki fark, yapılış tarzından kaynaklanmaktadır. Konferans çoğunla spesifik problemler ya da gelişmelerden ve küçük çalışma gruplu ya da grupsuz toplantılardan meydana gelmektedir. Konferanslar küçük ya da büyük katılımlı olabilirler. (AYMANKUY, 2003, s.2)

Forum: Bir yönetici başkanlığında panelistlerin bir konu hakkında enine boyuna yaptıkları tartışmalardan oluşan toplantılara verilen isimdir. Dinleyiciler, sorulan soruların panelistler tarafından tüm yönleriyle açıklanmasını beklerler. İki ya da daha fazla konuşmacı birbirleriyle zıt yönlü görüşlere sahip olabilirler. Konuşmacıların amacı birbirlerinden daha çok katılımcılara hitap etmektedir. Bu tür toplantılarda konuşmacıların konuşmaları sonrasında oturum yönetici konuyu ya da konuşmayı özetler ve sonra tartışma başlatır. (AYMANKUY, 2003, s.3)

Sempozyum: Şekil olarak foruma çok benzemekle birlikte, aralarındaki en önemli fark, sempozyumun foruma göre şekilsel şartlar bakımında daha zengin ve kati kurallara sahip olmasıdır. Sempozyum birçok uzmanın bir konu ile ilgili tebliğler sunduğu toplantılardır. Sempozyumlarda dinleyicilerin katılımları foruma göre daha azdır. (AYMANKUY, 2003, s.3)

Seminer: Seminerler, genellikle birkaö oturum devam eden, çeşitli konularım bilimsel bir eksen etrafında tartışıldığı toplantılardır. Seminerlerde birden fazla konuşmacı hazırladıkları bildirileri sunarak konuyu değişik açılardan ele alırlar. Eğitim seminerleri, şirket veya dernek / birlik üyelerine belirli bir konuda eğitim vermek amacı ile düzenlenen toplantılardır. Ortalama 20 ile 50 kişinin katıldığı ve genellikle mesleki bir konuda eğitim ya da bilgi verme amacı taşıyan seminerler toplantı turizmi açısından önemli bir talep oluşturmaktadır. Eğitim seminerleri de yoğun eğitim dönemlerinden sonra rahatlama ve rekeasyon imkanı tanıması açısından yönetim toplantılarına benzemektedir Fakat şirketler çalışmalarını etkileyen yeni teknikleri, yeni ürün uygulamalarını veya yeni endüstriyel eğilimleri öğrenmek için tüm bölümlerini toplantıya getireceklerinden eğitim seminerlerine katılımcı sayısı çok daha fazla olacaktır. İstatistiklere göre 1986′da böyle bir toplantıya katılım sayısı ortalam 42 olup, bu eğitim seminerlerinin kalış süresi ise ortalama 3 günün altındadır. Seminerin olabildiğince güncel bir konuyu içermesi gerek basın gerek kamuoyunun ilgisini çekebileceiği gibi, seminerin katılımını da arttıracaktır. (TAVMERGEN, 2004, s.3)

Workshop: Belirli bir konuda bilginin veya becerilerin geliştirilmesine yönelik olark kısa süreli toplantı faaliyeti veya eğitim sürecine verilen isimdir. Belli görev ve sorunlar ile ilgilenen küçük grupların genel oturumudur. Genelde eğitmenler tarafından yetenek eğitimi şeklinde ifade edilmektedir. Katılımcılar birbirlerini eğitmekte, yeni bilgi, beceri ve sorunlara bakış açılarını paylaşmaktadırlar. Herkesin katılımının söz konusu olduğu yüzyüze görüşmeler şeklinde gerçekleşmektedir. (TAVMERGEN, 2004, s.39)

Klinik: Belirli konular üzerinde eğitim ve bilgi verilmesidir. Daima küçük gruplar içindir. Örneğin, profesyonel bayanalra yönelik olarak yapılan MILO (Meeting Industry Ladies Open) golf turnuvası  her geçen sene önem kazanmaktadır. Bu yüzden yıllık MILO golf okulları düzenlenmekte ve 60-80 arasındaki katılımcıya klinik ve videolarla golf eğitimi verilmektedir. (TAVMERGEN, 2004, s.39)

Panel: İki ya da daha fazla konuşmacının görüşlerini ya da uzmanlık alanlarını anlattıkları toplantılardır. Panel, dinleyiciler kadar panelistler arasında da tartışmaya açık bir toplantıdır. Panel her zaman bir panel yöneticisi tarafından yönetilir. (AYMANKUY, 2003, s.2)

Zirve: Yüksek seviyedeki resmi görevlilerin (dışişleri bakanları, devlet başkanları vs.) katıldıkları toplantılardır.(AYMANKUY, 2003, s.2)

Kolokyum: Uzman akademisyenlerin belirli bir konuda konuşmalar yaptıkları ve ilgili soruları cevaplandırdıkları toplantılardır. (AYMANKUY, 2003, s.2)

Konvansiyon: “İnsanların içinde yaşadıkları toplumdan bireysel veya küçük gruplar halinde ayrılarak ortak bir amaç için belirli bir yerde başka yüzlerce ya da binlerce insanla bir araya gelmeleridir. Konvansiyonlar ile kongreler (konferanslar) birbirinden ayrılırlar. Çünkü konvansiyonlar mega olaylardır. Bazen gidilen yerde katılan kişilerin sayısı öyle fazladır ki, kendilerini yerli halktan daha üstün görebilirler ya da yerli halk bir işgal hissi içerisine kapılabilir. Böyle durumlar bir takım olumsuz sosyal olaylarla karşılaşılabilir. (AYMANKUY, 2003, s.2)

Yrd. Doç. Yusuf AYMANKUY – Kongre Turizmi ve Fuar Organizasyonları (2003)
Doç.Dr. İge Pırnar TAVMERGEN, Yrd.Doç.Dr. Ebru Günlü AKSAKAL – Kongre ve Toplantı Yönetimi (2004)

Burcu Tüzün, bizlere yeni bir olanak sağladı: Yüz yüze konuşma şansınız olsaydı, bir otel yönetimine ve lüks ürünün pazarlama yöneticisine neler sormak isterdiniz? Sorularınızı Burcu Tüzün’e Friendfeed üzerinden iletin ve cevabını bekleyin.

Benim sorduklarım:

1. Eleman sirkülasyonu ne seviyede? İki yıldan uzun süredir çalışan eleman yüzdesi ne kadar? Peek dönemlerde ne kadar bir eleman artışı / azalışı oluyor? İstihdamda stajyerleri geçici iş gücü olarak mı görüyorlar? Yoksa staj süresini bir nevi deneyim + deneme süresi olarak mı düşünüyorlar? Mesela aklıma gelen bir proje vardı. Dört yıllık eğitimlerin ikinci sınıflarından stajyerler alınıp,mezun olana kadar aynı otelin çeşitli departmanlarında çalıştırılıp; mezun olunca son bir practical training yaptırılıp, kadrolanabilir. Bu tarz istihdam politikaları var mı?
2. Doluluk oranının Temmuz ya da Ağustos’da önceki senelerden daha fazla artık göstereceğine inanıyorum. Nitekim fiyatlar %30-%60 arasında düşüş gösterirken, turizm gelirinin %11 düşmesi de bunun bir göstergesi diye düşünüyorum. Temmuz – Ağustos için böyle bir talep artışı gerçekleşti mi? Yoksa last-minute rezervasyonlar mı bekleniyor? Talep artışı gerçekleştiyse bu ‘kriz misafirleri’ için özel bir planınız var mı? Bir sorum da şudur: “Çalıştığınız oteli lüks bir otel olarak mı görüyorsunuz? Yoksa premium bir otel olarak mı?
3. Yarım pansiyon sistemi müşterinin günde kaç bardak çay içtiği, Rize çayı mı yoksa Lipton’u mu tercih ettiği, çayın yanında ne yediği, çaydan sonraki ilk siparişini ne kadar süre sonra verdiğini, hatta çayını kaç şekerli içtiğini bile kayıt altına almayı sağlayabiliyor. Bu tarz detaylı davranış/tercih bilgileri saklıyor musunuz? Saklıyorsanız; müşteri deneyimi için bu verileri kullanıyor musunuz?

TurizmHaberleri’nde okuduğum bir habere göre  Swiss Otel ve  - adını ilk defa duyduğum – Özyeğin Üniversitesi arasında bir anlaşma yapılmış. Bu anlaşma çerçevesinde yeni açılacak Otel Yöneticiliği Lisans Programında okuyacak öğrenciler Swiss Otel’de staj yapma şansına erişecekler. Bu sene 50 öğrenci alınacakmış bölüme.

Öncelikle bu bence çok güzel bir anlaşma. Nitekim düzgün bir staj bulabilmek ne yazık ki çok zor. Turizmde staj sistemi ne yazık ki amacından çıkmış durumda. Sektörün en çok konuşulan problemlerinden biri de öğrencilerin staj problemleri.

Kendi üniversitemin Haziran’ın ortasında bitirme politikası, üniversitenin yerinin çalışma bölgesi olmaması (İstanbul, Antalya, Muğla, vs.) nedeniyle mülakat/görüşme imkanlarının azalması staj konusundaki önemli dezavantajlarımız.“En iyi turizm eğitimi veren kurum” ödülüne sahip bölümün, bu sorunları çözememesinin nedeninin atalet olduğunu düşünüyorum.

Turizm sektöründe güzel staj vaka incelemelerine, şirketlere ve eğitim kurumlarına katkılarına dair bir yazı yazacağım. 2008 yılında kurulup, 2009 yılında böyle güzel bir anlaşma yapan  Özyeğin Üniversitesi’ni tebrik ediyorum.